Antropoloji Meraklıları için 10 Kitap

1. İnsan Nasıl İnsan Oldu

Olağanüstü güzellikte bir kitap. İnsanın ilkçağlarından bu yana oluşumuyla evrimini bu denli ustaca ve yine bu denli sağlam bir dünya görüşüyle ortaya koyanına Türkçemizde rastlanmadı denilse yeridir.Kitaplar Dergisi… Sovyet Bilimler Akademisi’nin iki bilim işçisi M. İlin – E. Segal, insanın dünya üzerindeki evrimini, insan olabilme, sürecindeki akıl almaz serüvenini anlatırken yazıdıklarını bilimsel verilere dayandırmaya özen gösteriyorlar. Kitap bu durumuyla bilimsel bir metin olma özelliğini taşıyor. Ancak yazarların, insanı daha ilk satırlardan sarıveren sıcak yaklaşım ve yalın anlatımları kitabı bilimsel metinlerin kuruluğundan, sıkıcılığından kurtarıyor. Bu anlatım kitabın belki de en önemli özelliği….İnsanı, onun geçirdiği evreleri anlamak kendimizi ve bugünü anlamak demektir. Bu nedenle herkesin bu kitabı okuması gerekmektedir…Somut Gergisi

Yazar: M. İlin
Sayfa Sayısı: 592
Satın Al
50 Soruda Antropoloji

2. 50 Soruda Antropoloji

İnsanı bütün yönleriyle inceleyen antropolojiyi, fiziksel-biyolojik ve sosyal-kültürel tüm boyutlarını içeren geniş bir kapsamla ele alan 50 Soruda Antropoloji, “50 Soruda” dizisinin 12. kitabı. Yazarlar Sibel Özbudun ve Gülfem Uysal’ın, salt küçük ölçekli toplumları değil, günümüz dünyasını/insanını anlama girişimi olduğunu vurguladıkları antropolojiye dair doyurucu bir çerçeve sunarken geçtikleri kimi sorular şöyle:

Antropoloji neyle uğraşır, temel soruları nelerdir?
Biyolojik antropoloji, adli antropoloji nedir?
Sosyal/ kültürel antropolojide belli başlı kuramlar nelerdir?
“Mülkiyet” kavramı her kültürde aynı anlama mı gelmektedir?
Siyasal antropoloji nedir?
Devlet nedir, devletin biçimlenişine dair belli başlı kuramlar hangileridir?
Sömürgecilik nedir?
Feminist antropolojinin başlıca tezleri nelerdir?
Ensest tabusu nedir?
Din toplumsal değişme ile ilişkilendirilebilir mi?
Antropolojide büyü, ayin, mitos nasıl ele alınır?
Lingüistik antropoloji neyle uğraşır?
Günümüzün uygulamalı antropolojisiyle sömürgeci dönemin “pratik antropoloji”si arasında ne fark vardır?
Küreselleşme süreçleri antropolojiyi nasıl etkilemektedir?
“Yoksulluğun etnikleşmesi” ne demektir?

 

Yazar: Gülfem Uysal, Sibel Özbudun
Sayfa Sayısı: 232
Satın Al
Yapısal Antropoloji

3. Yapısal Antropoloji

Bu kitaptan önce antropolog, gözlemlediği nesneyi tarihsel boyutları içinde betimlemekle yetiniyordu. Levi-Strauss’un Yapısal Antropoloji’sinden sonra her şey değişti ve antropolojinin toplumsal gerçekliğin yapısal ve karmaşık niteliklerini, hatta insan ilişkilerini bile ortaya koyabileceği kanıtlandı. Antropolojinin bu şekilde kabuk değiştirmesi sosyal bilimlerin bütün dallarını derinden etkiledi. Mesela, etnoloji ile tarihin birbirini nasıl destekleyebileceği anlaşıldı; antropoloji ile dilbilim ve psikoloji arasında yeni bağlantılar kuruldu. En önemlisi, “yapısal yöntem”in geliştirilmesiyle birlikte, akrabalık, toplumsal örgütlenme, din, mitoloji ve sanata bakışımız değişti.

Yazar: Claude Levi – Strauss
Sayfa Sayısı:  568
Satın Al
Ejderhanın Evrimi
4. Ejderhanın Evrimi
Ejderhaların sadece dünya mitolojisi ya da kadim medeniyetlerle değil bildiğiniz, dokunduğunuz, yaşadığınız nesnelerle olan bağlantılarını keşfetmeye hazır olun!Elinizde nazikçe ve bazı güçleri uyandırmamaya dikkat ederek tuttuğunuza inandığımız bu metin Avustralyalı bir evrim, kültürel çalışma ve anatomi uzmanı olan Grafton Elliot Smith’in aynı mesleki hassasiyetle yaptığı ejderha kazılarından oluşan üç parçalık bir çalışmadan meydana geliyor. İkinci Dünya Savaşı’nın hemen ardından fantastik bir kaçış rotası olarak dünyaya sunulan bu kitapta Smith kültür fenomenlerini yeryüzünün en uzak köşeleri, dünyanın sonuna dökülen nehirleri ve gizemli yükseltileriyle birlikte harmanlayarak alışılmadık bir anlatının kapılarını aralıyor.

Ejderhaların Mısırlı ataları, Tanrıçaların zaferleri, doğanın sınırlarımızı zorlayan garip güç savaşları, kötülüğün simgeleri ve şeytani bir var oluşun ışığıyla linguistik, etnografi ve modern biyolojinin yarattığı simyanın tam ortasındayız! Gılgamış’ın sonsuz hayat pınarı, ahtapotların folklorik ve biyolojik dokunaçları, adamotu ve diğer bitkilerden hazırlanan karışımlar, deniz kabukları ve şu an karşılaşabileceğiniz her şeyin ejderhaların evrimiyle yakinen ilişkisi olduğu gerçeğiyle yüzleşmeye başlayın. 6.45, fantastik atalarımızı, her ejderha yumurtasının özgürlüğe kavuşarak çatlayacağı bir günün umuduyla selamlar! Kovuktakilere selam…
(Tanıtım Bülteninden)

Yazar: G. Elliot Smith
Sayfa Sayısı: 288
Satın Al
Açlık

5. Açlık

Bilim, antropoloji ve kişisel fikirlerin kışkırtıcı bir bileşimi olan bu çalışma, bizi açlık deneyiminin içinde bir yolculuğa çıkarıyor.

Hem vücutlarımızda hem de dünyadaki farklı kültürlerde keşfettiği şeyler ise olağanüstü. Açlığın gücü üzerine yüzyılları kapsayan muazzam bir inceleme yaparken, buna nasıl mucizevi bir şekilde adapte olunabildiğini keşfediyor. İlk tapınaklarda oruç tutan azizlerden, Mahatma Gandhi gibi aktivistlere kadar pek çok farklı neslin, açlığı manevi ve siyasal tavırlarını ortaya koyabilmek için nasıl kullandıklarını anlatıyor. Russell bir taraftan açlığın insanlara ilham verdiği hatta iyileştirici gücü olabildiği bu kayda değer olaylara ışık tutarken, öte yandan kıtlık ve ileri açlığın bugün dünya üzerindeki kültürlere yaptığı etkiye işaret ediyor.

Açlık: Doğaya Aykırı Bir Tarih dört dörtlük bir yetenek ve şefkatli bir kalple yazılmış, gerçekler, tasvirler ve muazzam bilgilerle donatılmış, tarihe ve insan ruhuna açılan eşsiz bir pencere.

“Tarih, bilim ve anıların seçkin bir şekilde yazılmış bir karışımı… bildik mide gurultusundan, küresel kıtlık sorununa açlığın bütün yönlerini ele alan merak uyandırıcı bir yolculuk”
-The Observer-
(Tanıtım Bülteninden)

Yazar: Sharman Apt Russel
Sayfa Sayısı: 318
Satın Al
Törensel Hayvan
6. Törensel Hayvan
Wendy James bu kitapta antropoloji disiplininin kökleri sağlam biçimde sosyal bilimler geleneğinde bulunan, ancak dalları bütün komşu alanlara dokunan bir sentezini sunuyor. Günümüz antropolojisinin giderek genişleyen ufuklarını yansıtan, kapsamlı ve çok boyutlu bir antropoloji portresi bu. Törensel Hayvan başlığı Wittgenstein’dan ödünç alınma… James toplumsal formun antropolojinin ve bir bütün olarak insan bilimlerinin asli unsuru olduğunu savunuyor. Ayrıntılı ve sağlam bir etnografik malzemeyle yoğrulmuş bu kapsamlı değerlendirmede, özenle seçtiği tarihsel kaynakları arkeoloji, paleoantropoloji, genetik bilimi, sanat, maddi kültür, etnomüzikoloji, şehircilik çalışmaları, politika, ekonomi ve psikoloji gibi komşu disiplinlerdeki güncel fikirlerle harmanlıyor.Değişen dünyada geleneksel konuları birer birer yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan antropolojinin geçerliliğine günümüzün siyasi ve ekonomik iklimine daha uygun araştırma gündemleri olan disiplinler tarafından meydan okunmuştur. James, baş etmek zorunda kaldığı bütün bu hücumlara karşın, insanlık durumunu kavramamıza yarayan kendine özgü bir tartışma ve sorgulama geleneği olarak bugün hâlâ varlığını sürdüren antropolojinin göç, insani yardım politikaları, yeni üreme teknolojileri ve fundamentalizm gibi günümüzün acil meseleleriyle ilişkisine dikkat çekiyor.
(Tanıtım Bülteninden)

Yazar: Wendy James
Sayfa Sayısı:  468
Satın Al
Türkiye'nin Etnik Yapısı
7. Türkiye’nin Etnik Yapısı
Türkiye üzerinde Batılı bilim insanlarının bir süreden beri yoğunlaşan araştırmalarına tanık olmaktayız. Bunlardan en dikkat çekici olanlarından biri de kuşkusuz etnik sosyoloji alanıdır. Peter Andrews’in Türkiye Cumhuriyeti’nde Etnik Gruplar adlı yayını daha ziyade Batılı ve Türk araştırmacıların eserlerinin geniş bir tahlilidir. Eserde, kendi açısından Türkiye’de 47 etnik grup ele alınarak sınıflandırılmıştır. Burada etniklik son derece esnek bir üslupla incelenmiş, ırk (soy), kültür, mezhep, yerleşim bölgesi, oymak ve boy farklılığına kadar en ince hususlar yine etniklik olgusu içinde yorumlanmıştır. Böylece, Anadolu’nun kaderi 47 etnik gruba yükseltilmeye çalışılmıştır.Bu sıralamalarda ilk akla gelenlerden biri de ayni boydan
olan “Kazak” ve “Yörük” gibi farklılaşmaların çoğaltılmasıdır. Bu tür bir yaklaşım, artık sosyolojik ve antropolojik nitelikli olmaktan ziyade, “etnikliğin sulandırılması” diyebileceğimiz bir yöne itilmiş olmasıdır.
(Tanıtım Bülteninden)

Yazar: Orhan Türkdoğan
Sayfa Sayısı: 527
Satın Al
Bilimsel Bir Kültür Teorisi
8. Bilimsel Bir Kültür Teorisi
“İnsan evliliğinin ve ailesinin, politik bir sistemin, ekonomik bir girişimin ya da hukuksal bir davranışın özü, kültürel gerçeği nedir? Böyle gerçeklikler bilimsel bir genellemeye varılabilecek biçimde tümevarım yoluyla nasıl ele alınabilir? Kayıt çalışmasında yol gösterici olarak, ya da karşılaştırmalı incelemelerde koordinat sistemi olarak hizmet edebilecek, bütün kültürlere uygulanabilir evrensel bir şema var mıdır, tarihsel, evrimsel bir şema, ya da genel uygunluk yasasına dayanan bir şema?”Malinowski’nin bu teorik sorulara cevabı, işlev analizi ve kurum analizidir. Bu kitaptaki ilk iki makalesi, “İşlev Teorisi” ve “Bilimsel Bir Kültür Teorisi”, ayrıntılarıyla bu iki analiz tipini anlatıyor ve tam bilimsel bir antropolojik çalışmanın hangi temellere oturması gerektiğini irdeliyor. Üçüncü makalede ise Malinowski’nin ünlü bilgin Sir James George Frazer’in yapıtı üzerine eleştirel bir değerlendirmesini bulacaksınız. Burada Malinowski kendi çağının II. Dünya Savaşı sonrasında acil sorunlarına antropolojinin yapabileceği katkıları da dile getiriyor. Onun bu görüşleri bugün için de anlam taşıyor mu? Buna okuyucu karar verecek.

Yazar: Bronislaw Malinowski
Sayfa Sayısı: 184
Satın Al
Antropolojiye Giriş
9. Antropolojiye Giriş
Antropoloji disiplini insanı kültürel, toplumsal ve biyolojik çeşitliliği içinde farklılık ve benzerlik vurgusuyla incelemeyi hedefler. Bütünsel bakış açısını mümkün olduğunca tatbik etmeye çalışır. Çünkü bu disiplin, bütün zamanlarda yaşamış olan veya yaşayan tüm insanlara ilişkindir; insana ve insanlığa dair boyutların hepsiyle bağ kurar. Prensipte, tüm toplulukların tüm kurumlarıyla ilgilenir. Antropoloji özellikle kültürel görecelilik, bağlamın derinlemesine incelenmesi ve kültürler-arası karşılaştırmalara verdiği önem ile diğer kültür çalışmalarından ayrılır.Antropoloji kavramı, insan kültürlerinin çağdaş farklılığıyla ilgili olguların anlaşılması sonucunu doğurmuştur. Başlangıçta Avrupa uygarlığının yaygınlaşması karşısında kaybolma tehlikesi altındaki toplumların durumunu yazmaya imkân veren kurtarma etnografisi şeklinde sosyal bilim sahnesindeki yerini almaya başlamıştır. Daha sonra uygulamalı antropolojinin habercisi olan çalışmalarla adım adım genel antropolojiye geçişten söz edilebilir. Şüphesiz bu araştırmaların motivasyonları, sadece bilimsel merak olmamıştır. Farklı kültür ve toplumları tanıma ve anlama stratejisinin gerisinde sömürgecilik politikası da vardır. Çünkü sömürünün ABC’si sömürü odaklarını iyi bilmeyi ve tanımayı emreder. Ancak günümüzde antropoloji disiplini, küreselleşen bir dünyada, karşılıklı bilgi, ekonomik ve politik bağımlılığın artmasıyla birlikte bütün dünyayı ilgilendirmektedir.
(Arka Kapak)

Yazar: Aliye Çınar
Sayfa Sayısı: 399
Satın Al
İnsanın Yanlış Ölçümü
10. İnsanın Yanlış Ölçümü
Antropolog Michael Little bir söyleşisinde “Kendi bilim dalımın tarihi hakkında pek konuşmamayı tercih ederdim, çünkü çok mahcup olurdum ve utanırdım” der. Stephan Jay Gould’un İnsanın Yanlış Ölçümü (The Mismeasure of Man) başta antropolojinin ve daha sonra biyolojinin bu utanç verici yüzünü en çıplak hali ile gözler önüne serer.Gould, Harvard Üniversitesinde biyolojik belirlenimciliğe karşı uzun yıllar ‘Sosyal bir Silah Olarak Biyoloji’ dersini vermiş, bir akademisyen ve aynı zamanda politik bir aktivist olarak yaşamını sosyal eşitsizliği, bencilliği, saldırganlığı ve genel olarak kötülüğü biyolojik geçmişimize bağlayan indirgeyici anlayışa karşı mücadeleye adamıştır. Bu kitap, insanın düşünsel yetenekleri ve sosyal davranışlarındaki çeşitliliği ırksal farklılıklara dayalı matematiksel hesaplamalar ile açıklamaya çalışan bakış açısına karşı bir paleo-biyolog tarafından yazılmış en önemli çalışmalardan biridir ve Gould’un bu soruna karşı duruşunu karakterize eden en keskin hamlesidir.

Gould’un bu kitap ile yapmak istediği uyarı, sosyal canlılar olarak düşüncelerimizin ve davranışlarımızın kültürel ve sosyal etmenlerden biçimlendiğini düşünmek yerine, bunun bir eşitsizlik gerekçesi olarak biyolojik farklılıklarımızdan kaynaklandığını düşünmenin tarihteki korkunç örneklerine dikkat çekmektir. Bu anlamda İnsanın Yanlış Ölçümü okunmayı fazlasıyla hak eden bir eser. İyi okumalar!
(Tanıtım Bülteninden)

Yazar: Stephen Jay Gould
Sayfa Sayısı: 448
Satın Al

PaylaşShare on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Pin on PinterestShare on TumblrEmail this to someone

Bir cevap yazın